Favqulodda vaziyatlar xavfi tug‘ilganida va sodir bo‘lganida aholini ko‘chirish tadbirlarini tashkil etish

Abstract

Mazkur maqolada favqulodda vaziyatlar xavfi tug‘ilganida va sodir bo‘lganida aholini xavfsiz hududlarga ko‘chirish tadbirlarini tashkil etishning tashkiliy, boshqaruv, axborot-kommunikatsion va logistika jihatlari tadqiq etilgan. Aholini evakuatsiya qilish favqulodda vaziyatlarning oldini olish va oqibatlarini bartaraf etish tizimining muhim elementi bo‘lib, uning samaradorligi xavfni oldindan baholash, aholini o‘z vaqtida ogohlantirish, evakuatsiya marshrutlarini belgilash, transport resurslarini safarbar etish, yig‘ilish va qabul qilish punktlarini tayyorlash hamda aholining alohida ehtiyojga ega guruhlarini himoya qilish kabi omillarga bevosita bog‘liq. Tadqiqotda tizimli, qiyosiy, analitik va ekspert baholash usullaridan foydalanilgan. Xalqaro tajriba, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Senday halokatlar xavfini kamaytirish bo‘yicha asosiy tamoyillari hamda O‘zbekiston Respublikasining favqulodda vaziyatlar sohasidagi amaldagi huquqiy-me’yoriy bazasi tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida aholini ko‘chirishni “xavfni aniqlash–prognozlash–ogohlantirish– qaror qabul qilish-yig‘ish-ko‘chirish-qabul qilish-joylashtirish-qaytarish” ketma- ketligida boshqarish taklif etilgan. Maqolada GIS texnologiyalari, mobil aloqa, geolokatsiya, raqamli ogohlantirish tizimlari va sun’iy intellekt asosidagi prognozlash vositalarini evakuatsiya jarayonlariga integratsiya qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Taklif etilayotgan yondashuv favqulodda vaziyatlarda inson talafotlarini kamaytirish, boshqaruv qarorlarini tezlashtirish va aholining xavfsizligini oshirishga xizmat qiladi.