Jaloliddin Rumiy “Masnaviy” asari va Dante Aligyer “Ilohiy Komediya” asarlarida diniy-falsafiy lekisikaning semantik va kognitiv tahlili

Abstract

Mazkur maqolada Sharq va G‘arb mumtoz adabiyotining yirik namunalari bo‘lgan Jaloliddin Rumiyning “Masnaviy” hamda Dante Aligyerining “Ilohiy komediya” asarlarida qo‘llangan diniy-falsafiy leksikaning lingvistik xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda ushbu asarlarda ishlatilgan diniy-falsafiy terminlar va konseptlarning semantik tuzilishi, metaforik ifodalanishi hamda ularning madaniy-kognitiv asoslari o‘rganiladi. Shuningdek, Sharq tasavvufiy an’anasi va G‘arb xristian teologik tafakkuri asosida shakllangan lingvistik modellarning o‘ziga xosligi aniqlanadi. Tahlil natijalariga ko‘ra, Rumiyning “Masnaviy” asarida leksik birliklar ko‘proq ramziy va ko‘p qatlamli ma’noga ega bo‘lsa, Dante asarida ular aniq ierarxik va strukturaviy tizimga asoslanganligi ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari diniy-falsafiy leksikaning lingvistik xususiyatlari madaniy kontekst bilan bevosita bog‘liqligini tasdiqlaydi [1:B,12].