Yusuf Hos Hojibning “Qutadg‘u bilig” asarida axloqiy qadriyatlar tizimi

Abstract

Ushbu akademik maqola Yusuf Xos Hojibning XI asrda yozilgan monumental asari “Qutadg‘u bilig”ni pandnoma janrining yorqin namunasi sifatida chuqur tahlil qiladi. Maqolada ushbu didaktik dostonning yaratilish konteksti, uning Qoraxoniylar davlatini mustahkamlashdagi roli va jamiyat boshqaruvi, adolat, axloq hamda komil inson konsepsiyalarini badiiy ifodalashdagi ahamiyati o‘rganiladi. “Qutadg‘u bilig” to‘rt allegorik obraz - adolat (Kuntug‘di), davlat (Oyto‘ldi), aql (Ugdilmish) va qanoat (O‘zg‘urmish) orqali davlat arboblari va fuqarolar uchun universal pand-nasihatlar majmuini taqdim etadi. Asarning falsafiy, ijtimoiy-siyosiy va didaktik mohiyati, shuningdek, uning til va uslub xususiyatlari, badiiy ifoda vositalari atroflicha ko‘rib chiqiladi. Maqola “Qutadg‘u bilig”ning Turk adabiyoti va madaniyatidagi o‘ziga xos o‘rnini, uning abadiy qadriyatlarni targ‘ib etuvchi bebaho meros sifatidagi dolzarbligini yoritishni maqsad qilgan.